Het schema laat zien dat een prominente plaats in het model wordt ingenomen door de

subjectieve beleving

(links-boven). Logisch: de kwaliteit van subjectieve beleving staat uiteindelijk voor iedereen voorop in zijn bestaan, oftewel 'geluk', variërend van oppervlakkig genot tot diepe voldoening of opperste extase - op korte termijn of op langere termijn. Omdat de subjectieve beleving zo belangrijk is, is het interessant om te kijken naar de samenstelling, inhoud en werking ervan.

De subjectieve beleving - bewust of onbewust - bestaat uit allerlei 'losse' inhoudelijke elementen zoals waarnemingen, gewaarwordingen en alle overige ervaringsaspecten, en de relaties daartussen, dat wil zeggen de ordening, samenhang of structuur. Deze samenhang van mentale inhouden en hun relaties kunnen we beschrijven als een

semantisch netwerk

. Dit is dus een afgeleide van de directe subjectieve beleving. Ze staat daarvan rechtsonder in het schema.

Nu blijkt dat bepaalde patronen in dit netwerk terugkomen in relatie tot andere patronen: er zijn regelmatigheden tussen verschillende relaties. Hierdoor zijn behalve (directe) ordeningsrelaties ook verwijzingsrelaties, oftewel betekenisrelaties mogelijk. Zonder enige mate van ordening is er enkel chaos, toevallige 'ruis', maakt niets verschil en heeft niets betekenis. Zodra echter structuur ontstaat, is er ook

informatie

. Informatie leiden we af uit de ordeningsrelaties van het semantisch netwerk. Het staat rechtsonder daarvan in het schema.
We gebruiken informatie om onze keuzes en reacties te bepalen, door voortdurende processen van selectie van gegevens en beslissen over hun betekenis en implicaties. Dit gebeurt voor het overgrote deel op onbewust niveau - maar veel hiervan kunnen we ons bewust worden, vooral de einduitkomsten.

Op grond van de conclusies uit deze processen - opnieuw: bewust of onbewust - zetten we informatie bijvoorbeeld om in lichamelijke reacties en gedragingen, via ingewanden, klieren en spieren:

Informatie-toepassing

. Zie de linker gele cirkel.

Informatie kunnen we verder weergeven of vastleggen in een bepaalde herkenbare vorm of uitdrukking door middel van een taalsysteem, met name een grammatica of

syntax

. Via de syntax kunnen we de informatie ook weer uit die vorm afleiden. De syntax levert de systematiek (regels en 'vocabulaire') die nodig is voor het coderen en decoderen van informatie. Deze systematiek zullen we enigszins moeten volgen om informatie effectief te kunnen weergeven en te kunnen herkennen.

Bovendien zijn we vrijwel voortdurend bezig om informatie te verzamelen uit onze omgeving, vooral onze sociale omgeving, en informatie uit te drukken en over te dragen aan anderen:

Informatie-uitwisseling

. Zie de rechter gele cirkel.

Al deze gebieden, functies en activiteiten zijn cruciaal voor het functioneren, welzijn en overleven van het totale organisme. En voor elk hebben we kennis en methoden nodig om ze goed te begrijpen en te optimaliseren wanneer dat gewenst is.

Ons inzicht in de factoren en invloeden die de subjectieve beleving bepalen komt voort uit ons mensbeeld, of model van het menselijk functioneren: een

psychologie

. In Arc of Essentials ^© is hiervoor een model beschikbaar waarin materiële en immateriële dimensies geïntegreerd zijn op grond van de meest solide wetenschappelijke kennis:

'Psychologie van de Subjectieve Beleving' ^©

.

Het vakgebied waar informatie - in de zin van ordeningsrelaties - het meest exact, grondig en universeel geldig wordt bestudeerd, is dat van de

logica

(meer precies: de formele logica). De logische inzichten en technieken die het meest direct toepasbaar zijn voor snelle, scherpe en solide oordeelsvorming in alle mogelijke situaties, zijn in Arc of Essentials ^© samengebracht onder de noemer Methode

'Praktische Logica' ^©

.

Het toepassen van informatie is altijd nodig bij het aanpakken van problemen en werken aan doelen. Deze draaien uiteraard om het vinden van oorzaken en oplossingen om gewenste resultaten te behalen. Het bepalen van de cruciale schakel vraagt allereerst om goede voorspellingen. Hiervoor is inzicht in het toepassen van oorzaak-gevolg principes nodig. Dit vraagt om een vakgebied

Causale Analyse

(meer precies: Causale Logica) waarbij de abstracte resultaten uit de formele logica worden toegespitst op oorzaken en effecten in concrete situaties. Een unieke, op praktijkproblemen toegesneden methode hiervoor wordt in Arc of Essentials ^© geboden onder de naam Methode

Causale Analyse

.

Zeer veel menselijke activiteiten bestaan uit informatie-uitwisseling of zijn daarop aangewezen. Ook alle wetenschapstakken, vooral die van de sociale en mens-wetenschappen, zijn voor hun gegevensverzameling, onderzoek, theorievorming en kennisontwikkeling zwaar afhankelijk van informatie-uitwisseling met experts en met leken (proefpersonen, publiek, afnemers, enz.). Tegelijkertijd heeft elk gebruik van communicatie en taal allerlei specifieke effecten voor de informatie die wordt geselecteerd en uitgedrukt, en de informatie die wordt ontvangen en verwerkt. Met ander woorden: onontbeerlijk is inzicht en expertise met betrekking tot

Taal en Communicatie

. Een zeer systematische methode is op dit gebied in Arc of Essentials ^© beschikbaar in de vorm van: Methode

'Psychologische Taalanalyse' ^©

De werking van het systeem

Wat maakt dit schema duidelijk? In ieder geval komen een aantal basale en onmiskenbare wetmatigheden tot uiting die gelden in de algehele realiteit: met name verhoudingen tussen werkelijkheidsgebieden.

We zien dat onze subjectieve beleving hoe dan ook ons eerste referentiekader vormt. De kwaliteit hiervan vormt ons eerste criterium dat ons leven en functioneren doel en richting geeft. De psychologie is het kennisgebied dat hiervoor de nodigde inzichten dient te verschaffen. Maar dan moet het uiteraard wel een samenhangend, eenduidig en gebalanceerd model bieden van menselijk functioneren.

Vervolgens is duidelijk dat we keuzes maken en conclusies trekken binnen onze subjectieve ervaringswereld (onze 'bell of Perception'). Dit doen we uiteraard niet rechtstreeks op basis van de 'externe' werkelijkheid - want op zijn minst sterk gefilterd en gemoduleerd door onze zintuigen en ons zenuwstelsel.
Maar we beslissen en redeneren ook niet rechtstreeks op basis van onze subjectieve beleving. De subjectieve ervaring heeft de ordening van een semantisch netwerk, en de ordeningsrelaties hierin belichamen informatie. Het laatste is de 'grondstof' voor selectie van gegevens en beslissen over oordelen, acties en reacties.
Bij het verwerken van informatie maken we nieuwe combinaties, veronderstellen we implicaties en trekken we conclusies - met andere woorden, we redeneren. Om nu zinvol met informatie om te gaan, hebben we inzicht nodig in de wetten van informatie, oftewel de logica, in de meest exacte en krachtige vorm is dat de formele logica.

Maar daarmee hebben we nog steeds niet een directe verbinding met doelen in de externe werkelijkheid. Om resultaten te bereiken en effectief gedrag zijn we aangewezen op oorzaak-gevolg principes. Met andere woorden, we hebben ook een logica nodig voor toepassing van informatie in de praktijk: causale logica.
Tenslotte is het meestal zo dat we heel veel informatie verzamelen, ontlenen, vastleggen, uitdrukken, overdragen, uitwisselen met anderen via taal en communicatie. We maken daarbij gebruik van taaluitingen en nonverbale codes als dragers van informatie - maar deze kunnen die informatie tegelijk beperken, vervagen of vervormen. Dus, de syntactische oppervlaktestructuur van taal en uitingsvormen is niet, maar verwijst naar de semantische dieptestructuur die de echte informatie bevat, namelijk, een stukje achterliggend semantisch netwerk. 'Woorden zijn enkel richtingwijzers' naar de inhoud en we hebben psychologische taalanalyse nodig om precies te weten welke.

Het bovenstaande laat zien dat psychologie op zichzelf niet een volledige basis biedt voor een resultaatgerichte aanpak van problemen en streefdoelen. Daarvoor is forse aanvulling nodig vanuit logica, causale analyse en taalanalyse. Uiteindelijk levert psychologie - zonder de benodigde aanvulling - een zeer beperkte bijdrage aan wat nodig is om tot betrouwbare antwoorden, adequate oplossingen en solide resultaten te komen.

Het doel van

Arc of

 

Essentials

^©

.. is om een 'gereedschapskist' te bieden met hulpmiddelen - modellen en methoden - voor je oordeelsvorming over uiteenlopende onderwerpen en gebieden in alle denkbare situaties. Het is een body of knowledge bedoeld om de essentialia te bevatten voor excellente oordeelsvorming. Dat is een ambitieus doel maar de belangen zijn groot genoeg om tenminste een aanzet daartoe te geven.

Een terugkerende situatie is immers is dat er doelen zijn die we willen realiseren, en problemen die we willen oplossen. Dit komt voor op alle mogelijke terreinen en niveau's van ons leven: ons persoonlijk functioneren, onze sociale relaties, onze woon- en werkomgeving. En meer algemeen zijn er genoeg problemen en doelen op maatschappelijk en mondiaal vlak.

Informatieverwerking

De essentiële vraag is steeds wat we kunnen doen: wat zal werken om het gewenste resultaat te realiseren, in een bepaalde situatie? In feite komt dit neer op de selectie van opties voor 'what-to-do' in reactie op de gegeven situatie: een beslissingsprobleem.
Bij onze beslissingen gaan we uit van wat we weten over de mogelijkheden en beperkingen in de betreffende context. We gebruiken dus informatie als leidraad voor onze keuzes en handelingen. Het is voor veel van onze doelen handig, soms zelfs van levensbelang, dat we op tijd informatie hebben die relevant, duidelijk en betrouwbaar is. Dit vraagt om goed en snel werkende oordeelsvorming - of anders het vermogen deze te verbeteren.

Het optimaliseren van oordeelsvorming vraagt om inzicht in de principes van menselijke informatieverwerking. In de psychologie is hier al veel onderzoek naar gedaan. Nadeel is wel dat deze kennis zeer fragmentarisch is, nogal ongeordend, vol vage begrippen, vaak vermengd met speculatie, grotendeels onbewezen, deels inconsistent, en niet bijzonder toegesneden op positieve resultaten. Veel van de academische psychologie is vooral gericht op beperkingen: waar mensen (althans leken) níet goed logisch en betrouwbaar kunnen oordelen.

Vreemd genoeg wordt in de psychologie heel weinig ontwikkeld over hoe mensen hun informatieverwerking en selectie wèl goed kunnen uitvoeren: welke inzichten en vaardigheden zijn - voor leken en kenners - op zijn minst nodig voor adequate oordeelsvorming in vrijwel alle voorkomende situaties? Daarvoor kunnen we gelukkig bij andere wetenschappen terecht. Precies die kennis wordt ontwikkeld in de formele logica, in de best denkbare vorm: kristalhelder, honderd procent betrouwbaar en - dat vooral - volkomen duidelijk over haar eigen grenzen en beperkingen. Alleen houdt deze wetenschap zich weer niet bezig met menselijke beperkingen die invloed kunnen hebben op mogelijke praktijktoepassingen van logische inzichten en technieken.

In

Arc of

 

Essentials

^©

worden de relaties gelegd tussen verschillende inzichten en technieken uit verschillende vakgebieden, die beslissend zijn voor de kwaliteit van informatieverwerking. Het biedt daardoor algemeen geldige expertise op het gebied van upgrading van de kwaliteit van informatie en optimaliseren van informatiestromen - en dat overal waar deze afhankelijk zijn van mensen (waardoor ze vrijwel altijd en overal toepasbaar is).

Domeinen van informatie

De uitgebreide kennis van

Arc of

 

Essentials

^©

is ondergebracht in een aantal specifieke modellen en methoden en geordend naar de vier belangrijkste domeinen voor informatie:


Elk van deze domeinen van informatie is van essentieel belang in ons dagelijks leven, vooral in situaties die complex, dynamisch of chaotisch zijn. Juist in de altijd weer grillige praktijk hebben we vooral te maken met de relaties en interacties tussen deze gebieden.
Bijvoorbeeld, veel informatie die we gebruiken wordt weergegeven in taal (domein 4). Informatie bevat vaak verklaringen over oorzaken of voorspellingen van effecten, van gebeurtenissen dus causale beweringen (domein 3). Daarbij kan - en zal - informatie altijd beïnvloed zijn door psychische factoren zoals motieven en emoties (domein 1). In alle gevallen kan informatie getoetst worden via logische technieken (domein 2).

Willen we zulke veelvormige en verstrengelde gegevens snel kunnen begrijpen en accuraat beoordelen, dan is het toepassen en - vooral - combineren van inzichten en methoden over de betreffende dimensies, met hun raakvlakken en relaties, onontbeerlijk. Dat vraagt uiteraard om de nodige competenties: inzichten en vaardigheden.
Voorbeelden van zulke competenties, die vrijwel altijd van belang zijn:

Trends en tendensen

De vermogens tot combinerend denken en scherp analyseren worden steeds belangrijker omdat de levens en activiteiten van mensen steeds meer afhankelijk worden van informatie. Dat wil zeggen: afhankelijk van méér informatie, en van meer abstracte en meer complexe informatie. Immers, we waren al duizenden jaren bij uitstek, als 'denkende apen', informatieverwerkende wezens, maar steeds minder kunnen we volstaan met informatie die direct zintuiglijk waarneembaar, toetsbaar en tastbaar is. Steeds meer van onze gegevens worden - vaak onder warrige voorwendselen - gecodeerd, vastgelegd, gecombineerd en bewerkt in abstracties en systemen die vaak quasi-formeel en pseudo-exact zijn, en zo maar rondmalen in bureaucratische molens of electronische datanetten.

Tegelijk wordt het steeds moeilijker voor ons om onze gegevens snel te overzien en te begrijpen in al hun voorzienbare consequenties. Dit als gevolg van de talrijke 'postmoderne' ontwikkelingen van de laatste decennia: zoals de opmars van de informatietechnologie en onstuitbare digitalisering, de groei van de massamedia, de opkomst van het internet, het oprukken van de 'vrije markt', de toenemende globalisering, flitskapitalisme en graaizuchtige 'nieuwe managers', en daarmee explosief toenemende uitbating, productie, handel en consumptie, en wereldwijd aanjagen van uitbuiting, plundering en vernietiging van natuurlijke hulpbronnen en leefgebieden, het uitsterven van soorten, toename van monoculturen en afname van biodiversiteit, het wegvagen van traditionele economieën, samenlevingen en culturen, de massaliteit van migratie, de complexiteit en combinatorische explosies van de multi-culturele 'smeltkroes', de verbreiding van drugs, wapens, criminele netwerken en extreme regimes over de aarde, enz.. Deze trends en ontwikkelingen hebben vergaande consequenties voor beschikbare informatie en vereiste oordeelsvorming:

Deze factoren worden waarschijnlijk enkel maar belangrijker, omvangrijker en complexer in de afzienbare toekomst. En al deze ontwikkelingen stellen hoge eisen aan onze informatieverwerking, met name ordening, selectie en oordeelsvorming met betrekking tot complexe of chaotische informatie. Dit geldt in privé-leven en werksituatie, voor particulieren en bedrijven, werknemers en managers, ambtenaren en politici.

De vraag naar informatie die relevant, helder en betrouwbaar is, speelt dan ook in alle maatschappelijke sectoren en werksettings: bijvoorbeeld bedrijfsvoering (veiligheid, efficiency, informatiestromen), personeelsbeleid (effectiviteit van werknemers, preventie en remedie van burnout e.d.), de ICT, openbaar bestuur, veiligheid en handhaving, opsporing en criminaliteitsbestrijding, de rechtspraak, de tbs, de zorg, de kinderbescherming, enz..
Neem het topic 'doelmatigheid' (of efficiency) van bedrijfsprocessen. Wat is er op tegen om taken vlot en doeltreffend uit te voeren, om tijd en middelen te besparen, om fouten en misverstanden te vermijden, om succeskansen te verhogen?

Gebrek aan kennis en kunde op die gebieden heeft als logische consequentie dat veel belangrijke doelen en ernstige problemen niet of onvoldoende worden aangepakt - waardoor des te meer complexiteit en warrigheid wordt veroorzaakt. Daar is veel hinder en narigheid voor mensen mee gemoeid, en los daarvan, als we het louter economisch bekijken, vele miljarden Euro's onnodige schade. Met name voor bedrijven en overheidsdiensten bestaat hier een concreet financieel belang - en een ethische verantwoordelijkheid.

Optimaliseren van oordeelsvorming

Het optimaliseren van oordeelsvorming zal daarom zelden een overbodige luxe zijn. Het is van groot belang dat burgers en werknemers, deskundigen en bestuurders op deze gebieden kennis en competenties verwerven.

Tegelijk wordt aan deze capaciteiten vreemd genoeg in de meeste opleidingen nauwelijks aandacht besteed, of heel beperkt.
Het is vanuit dat perspectief niet verbazend dat de meeste mensen - ook en vooral professionals met zware verantwoordelijkheden voor de belangen van de anderen - weinig of geen inzicht hebben in de verwevenheid van wetmatigheden, mechanismen en processen met betrekking tot informatieverwerking en oordeelsvorming. Juist die verwevenheid is in

Arc of Essentials ^©

helder en systematisch uitgewerkt.

Dit maakt een zeer aanzienlijke optimalisering van oordeelsvorming mogelijk. Met als resultaat snelle en correcte conclusies over alle cruciale kenmerken van alle mogelijke gegevens en taaluitingen:

Hebben we eenmaal solide conclusies over deze wezenlijke eigenschappen van informatie dan kunnen we onze gegevens snel en betrouwbaar ordenen naar informatieve waarde. Waarna de beste meestal rechtstreeks wijzen naar de optimale oplossing in de gegeven context.

Voorbeelden van probleemgebieden
en ..     optimaliseringskansen

Hieronder volgen een aantal voorbeelden van algemeen bekende probleemgebieden, met een korte beschrijving van de belangrijkste knelpunten en de relatie met inzichten en methoden van

Arc of

 

Essentials

^©

om deze aan te pakken.

• (1) Effectief vergaderen.

  
  Een duidelijk voorbeeld van een groteske economische kostenpost in Nederland is de alom tegenwoordige vergadercultuur. Per jaar gaat in Nederland volgens recent onderzoek ca. 60 miljard Euro op aan loonkosten voor vergadertijd. Tegelijk blijken de meeste werknemers en managers te menen dat een reductie van vergadertijd mogelijk is van minstens 40 procent.
  Relatief zeer weinig vergadertijd wordt direct besteed aan echte doeluitkomsten zoals oplossingen, besluitvorming, concrete voornemens en afspraken. Verreweg de meeste vergadertijd wordt gevuld met minder relevante processen: uitwisseling van triviale details, plichtplegingen, grappen, roddels en soap-achtige verwikkelingen. Deze hebben allerlei sociale functies: met name het herbevestigen van posities, rolverdeling, de pikorde 'op de apenrots', de sensus communis, en verder conflict-regulatie, team-building. Dit zijn meer algemene doelen binnen de lokale bedrijfscultuur die echter vaak bepaald worden binnen de zgn. tacit dimension van de organisatie - en daardoor grotendeels impliciet, indirect en symbolisch worden benaderd, met name tijdens het vergaderen. Uiteraard kunnen die doelen veel effectiever worden bereikt dan door ritueel vergaderen: door gerichte coaching en training bijvoorbeeld.
  Bovendien kunnen de inhoudelijke onderwerpen via de methoden van

  Arc of Essentials ^©

  een veelvoud scherper, vlotter en productiever worden aangepakt - met méér resultaat, van hogere kwaliteit. Daarmee wordt ook een aanzienlijke kostenreductie haalbaar, naast een forse kwaliteitsverbetering.
  



• (2) Service en klantvriendelijkheid.

  
  Een ander bekend onderwerp is service en klantvriendelijkheid van bedrijven, met name het functioneren van front-offices, help-desks, tele-marketeers, enz.. Steeds weer komen incidenten, missers en blunders in de publiciteit die terug te voeren zijn op het soort 'broddelwerk' van medewerkers dat iedereen kent: slecht luisteren en horkerig communiceren, warrige probleemanalyse, niet of traag nakomen van beloften; verder het 'verkopen' van onwaarheden en het weigeren die toe te geven. Met als gevolg geïrriteerde, klagende of weglopende klanten. In vrijwel alle gevallen kan hierin grote verbetering worden gebracht met behulp van de methoden van

  Arc of Essentials ^©

  voor optimalisering van communicatie, analytisch vermogen en oordeelsvorming van medewerkers.
  



• (3) Cognitieve ergonomie - van technische apparaten.

  
  Verder is er het gebied van de 'cognitieve ergonomie', waar nog een universum te winnen is. In de VS werd in 2007 in totaal 13,8 miljard dollar schade geleden door leveranciers en fabrikanten als direct gevolg van elektrische en technische apparaten die werden teruggebracht door ontevreden klanten. In 68 procent van de gevallen was de reden niet dat het ding niet werkt, maar dat de klant ondanks verwoede pogingen niet begrijpt hoe. Dat wil zeggen, de subjectieve reden is 'complexiteit' van de apparatuur, maar de objectieve reden is uiteraard vaak een kromme of kronkelige logica van de bediening of de instructies, of beide.
  Het helpt hierbij niet de schuld te geven aan de 'domme' consument: het is aan de producent om aan te sluiten op behoeften èn capaciteiten van gebruikers.
  In

  Arc of Essentials ^©

  zijn de richtlijnen en gereedschappen beschikbaar om de vormgeving, de functionaliteit en de bedieningslogica van technische apparaten scherp af te stemmen op de algemene psychologische en cognitieve capaciteiten van menselijke gebruikers.
  



• (4) Cognitieve ergonomie - van software.

  
  Een vergelijkbare situatie, maar in wezen veel absurder, vinden we in de ICT. Enerzijds is er de 'simpele' digitale seriële computer, die in feite een materiële en dynamische uitwerking is van de abstracte logica in haar meest eenvoudige en best beslisbare vorm (nl. de propositielogica, PPL). Sinds de overgang van mainframes naar de personal computers rond 1980 is deze logische structuur nogal versluierd door stuurprogramma's en toepassingspakketten voor de consument die zich vooral concentreren op gelikte vormgeving en simpele bediening, maar in functioneel opzicht vaak quick-and-dirty in elkaar geflanst zijn om snel mega-winsten binnen te halen. Toch lijkt de langste tijd voorbij dat software-producenten schatrijk kunnen worden met logge en rommelige producten. De gebruiker/ consument laat zich steeds minder imponeren door loze beloftes en wil gewoon heldere, efficiënte en betrouwbare programma's.
  

  Arc of Essentials ^©

  biedt methoden en technieken om bugs en weeffouten gemakkelijker te vermijden, op te sporen of te herstellen, en om software (verder) te ontwikkelen die - net als de logica - helder, efficiënt en effectief is.
  



• (5) Rechtspraak.

  
  Op het gebied van de rechtspraak zijn waarheidsvinding en oordeelsvorming bij uitstek aan de orde, en deze bestrijken daar ook vrijwel alle dimensies van menselijk functioneren. Rechters en andere juristen proberen immers een beeld te vormen - of te presenteren - van feiten en gebeurtenissen (schade, onrecht) als gevolg van menselijk handelen, en de invloeden daarop, bijvoorbeeld verzachtende of verzwarende omstandigheden. Dit alles vaak met gebrekkige, onvolledige of onbetrouwbare uitgangsgegevens. Vaak is dan ook een zeer complexe en genuanceerde analyse nodig om tot een gefundeerd oordeel te komen dat voldoet aan recht en rede. Daarbij komen talloze aspecten aan de orde van menselijk functioneren, causale verbanden, taalgebruik en communicatie, redenering en bewijsvoering. Zonder een geïntegreerde systematiek is het nagenoeg ondoenlijk zo'n analyse betrouwbaar uit te voeren, en wordt de kans op willekeur en fouten groot: precies datgene waarvoor het recht in principe dient om tegen te waken. (Een extreem voorbeeld is uiteraard de zaak 'Lucia de B.', waarin talrijke elementaire oordeelsfouten werden gemaakt met statistisch-causale analyse, 'schakelbewijs', enz. ¹).
  Dit is uiterst relevant omdat enorme humane en maatschappelijke belangen op het spel staan, afgezien van de gigantische kosten van juridische en gerechtelijke bemoeienissen.
  Een gedegen systematiek voor de rechtspraak wordt bij uitstek geboden door

  Arc of Essentials ^©

  . Hierin is kennis van logica, causale analyse, psychologie en taal geïntegreerd, hetgeen in feite onontbeerlijk is voor efficiënte en solide rechterlijke oordeelsvorming.
  
  {¹ De oordeelsvorming in de zaak 'Lucia de B.' door aanklagers en rechters is door een groot aantal deskundigen 'gekraakt' op een lange lijst punten.
  Zie bijvoorbeeld Lucia de B_ is onschuldig.
  Ton Derksen beschrijft in zijn boek Lucia de B: Reconstructie van een gerechtelijke dwaling 94 manco's in de oordeelsvorming door het Openbaar Minsterie. Zie ook: feilen van het OM. Hierin ontwaren we een groot 'Inquisitie' gehalte. Bijna alle denkbare fouten werden gemaakt op het vlak van -
  

  informatieverzameling

  (o.a. 'Gedachtelezen' of telepathie, 'Magisch oog' of clairvoyance, selectieve betekenisgeving van termen, selectief gebruik van medische en biochemische kennis, ernstige vertekening van basisgegevens en bewijsmateriaal);
  in

  causale analyse

  (o.a. overdeterminatie, verwaarlozing van essentiële causale vereisten, van alle mogelijke covarianten en contra-indicaties, van uitzonderingen en toevalsruis, van talloze alternatieve scenario's);
  en, binnen dat kader, in

  statistische analyse

  (o.a. selectieve steekproef, te kleine steekproef, niet-homogene tijdreeksen, onvergelijkbare testgroepen, foutieve kansberekening, foutieve foutschatting, foutieve significantietoetsing, foutieve interpretatie van correlaties);
  in

  logische analyse

  (vrijwel alle denkbare drogredenen, talrijke ernstige logische fouten van formele en informele aard, o.a. Ins Blau Hinein deductie c.q. reconstructie, overgeneralisatie zoals ongefundeerde ketenredenering of zgn. schakelbewijs);
  en in

  psychologische oordeelsvorming

  (o.a. tendentieuze beeldvorming en karakteranalyse op basis van selectieve indrukken, associaties, arbitraire kwalificaties, persoonlijke voorkeuren, stereotypen, conventies, hear-say, group-think, self-fulfilling prophecy, vooroordelen, tunnelvisie, enz., negeren van systematische en objectieve diagnostiek).
  



• (6) Gezondheidszorg en Welzijnswerk

  
  Onder deze noemer wil ik alle activiteiten aanduiden die de 'geestelijke' zorg, begeleiding en behandeling van mensen tot doel hebben: omgang met somatische en psychiatrische patiënten, psychotherapie, jeugd- en gezinszorg, integratie, kinderbescherming, jeugddetentie, tbs behandeling, enz..
  Ook hier hebben professionals in de praktijk continu te maken met complexe combinaties van gegevens en opties: wat betreft menselijk gedrag en welbevinden, objectieve en subjectieve omstandigheden, oorzaken en effecten, communicatie en sociale interactie, enz.. En ook hier leveren opleidingen en trainingen nauwelijks handvatten om over deze combinaties snel inzichten en beslissingen te vormen die werkelijk logische en empirische grond hebben.
  En ten slotte, ook hier zoekt men oplossingen vooral in procedurele vorm: steeds meer en gecompliceerde schema's, standaarden en protocollen; en in bureaucratie: steeds meer administratie en registratie, data-invoer en opslag. En natuurlijk, meer vergaderingen .. Dus juist des te meer complexiteit, desinformatie, kakofonie, vaagheid en verwarring.
  Wat algemeen blijft ontbreken is een kader voor solide oordeelsvorming over unieke en oneindig variabele situaties in de praktijk. Met name ontbreken inzichten en vaardigheden ten aanzien van de meest elementaire principes van objectieve oordeelsvorming:
  
  (·) Logische geldigheid van redeneringen en conclusies.
  (·) Geldigheid van oorzaak-gevolg verbanden (bij verklaren, voorspellen).
  (·) Informatieve waarde van taaluitingen, meetwaarden en andere gegevens.
  (·) Beslissende factoren in menselijk functioneren.
  
  De gevolgen zijn bekend: onoverzichtelijke werkplannen, chaotische informatiestromen, vage of 'vermengde' verantwoordelijkheden, trage bureaucratische molens, omslachtige processen, stagnerende 'ketensamenwerking', symbolische rituelen. Met als gevolg miljarden nutteloze verspilling en enorm veel menselijke ellende en problemen die maar voortduren. En ook nog een eindeloos, warrig 'debat' over de oorzaken. (Zie bijvoorbeeld incidenten in de jeugdzorg - zie hieronder).
  Voor deze praktijkproblemen biedt

  Arc of Essentials ^©

  de ontbrekende schakels en bouwstenen die zo grootschalig gemist worden:
  - een overkoepelend, ordelijk psychologisch model,
  - een werkelijk resultaatgerichte methodiek,
  - een systeem van praktische technieken voor psycho-sociale, logische, causale en taal-analyse.
  



• (7) Jeugdzorg en Kinderbescherming

  
  Veel beroering wekken gruwelijke incidenten in de jeugdzorg zoals met Rowena (2001, 4 jaar), Savanna (2004, 3 jaar), Kelly (2006, 6 jaar), Rachael (2006, 2 jaar), Géssica (2006, 12 jaar), Talysa (2007, 4 weken) en andere.
  Over deze trieste zaken is veel informatie te vinden in de media, rapporten en op talrijke web-sites. Het beeld dat althans in de onderzoeksrapporten naar voren komt vertoont opvallend vaak dezelfde, typische kenmerken: jarenlang zwermen talrijke professionals rond één kind, ieder met eigen waarnemingen en ideeën, terwijl het kind niettemin langzaam onder ieders ogen wordt doodgemarteld, of zo men wil 'doodmishandeld'.
  
  De directe en doorslaggevende oorzaak van fouten en missers ligt uiteraard in de complexiteit, de dilemma's en emotionele confrontaties die inherent zijn aan de dagelijkse praktijk van het werkveld. Het is bijvoorbeeld altijd een zware beslissing om een kind - tijdig - uit huis te laten plaatsen (of juist omgekeerd). Het vraagt altijd om een zeer complexe en subtiele analyse om - tijdig - accuraat te beoordelen of ouders voldoende capabel, stabiel en ontwikkeld zijn om hun kind veilig en verantwoord op te voeden, of niet. Terwijl in vrijwel alle gevallen de effecten van vrijwel elke keuze, zelfs bij een 'perfecte' analyse, heel matig voorspelbaar zijn, vanwege de aard van het domein.
  Om zulke taken, beslissingen en oordelen tenminste optimaal te kunnen uitvoeren hebben professionals in het werkveld - van hoog tot laag - tot dusver heel weinig adequate middelen, methoden en technieken ter beschikking - met name op het gebied van psycho-sociale oordeelsvorming, logische, causale en communicatie-analyse - die enigszins toereikend zijn voor de aard van de problematiek en de doelstellingen.
  
  Gelet op de evaluaties, commentaren en 'oplossingen' die verantwoordelijke professionals, instanties en bestuurders in de jeugdzorg en kinderbescherming naar voren brengen, die zo vaak evident inadequaat en irrelevant zijn, houd je je hart vast voor het leven van al die kinderen.
  Er zal niets wezenlijk verbeteren voor de kinderen als niet iets rigoureus verbetert aan de immense structurele gebreken in de sociale oordeelsvorming van de verantwoordelijke uitvoerders, managers en bestuurders. Voor zo'n essentiële upgrading bevat

  Arc of Essentials ^©

  vele hoogwaardige bouwstenen en cruciale schakels: met name voor het doorlichten, opschonen, afslanken, herstructureren en stroomlijnen van kennis en procedures, vaardigheden en technieken voor informatieverzameling, oordeelsvorming, risico-schatting, besluitvorming, keuze van tactieken, ontwerp van strategieën, communicatie, behandeling, enzovoorts. De daarvoor beschikbare modellen en methoden voldoen aan de meest robuuste wetenschappelijke criteria die te vinden zijn. Mijns inziens zijn kinderen dat altijd waard.
  



• (8) Diagnostiek en behandeling in het TBS-systeem

  
  
  

  Samenvatting

  
  De gewone gevangenschap of detentie heeft in Nederland talrijke functies en beoogde doelen, maar positieve leereffecten op criminele tendenties van delinquenten blijken niet de meest succesvolle. Soms kan ernstig delictgedrag samengaan met geestesziekte van de daders, wat heeft geleid tot het idee om zulke daders na hun detentie psychiatrische zorg, klinisch toezicht en therapeutische behandeling te bieden in speciale bewaakte klinieken voor terbeschikkinggestelden (tbs).
  In dit artikel worden een aantal steekproefonderzoeken van het Ministerie van Justitie onder de loep genomen om de effecten van tbs behandelingen na te gaan. De terugval of recidive van crimineel gedrag wordt vergeleken tussen 'reguliere' ex-gedetineerden en ex-tbs'ers. Ook wordt gekeken naar diverse absolute en relatieve maten van de recidive van ex-tbs'ers. Hieruit blijkt dat gunstige effecten van tbs behandelingen over korte en langere periodes heel lastig te traceren zijn, of vaak van zeer bescheiden reikwijdte blijven.
  Vervolgens worden de methodologische problemen besproken die afbreuk kunnen doen aan de betrouwbaarheid van zulke onderzoeksresultaten met betrekking tot behandeleffecten en recidive. Ook wordt gekeken naar de vele factoren die van invloed zijn op het verloop en de effectiviteit van tbs behandelingen. Deze analyse mondt uit in enkele suggesties voor mogelijke verbeteringen in de tbs-praktijk, allereerst op het punt van diagnostiek, en dan met name de eindprognose die bepalend hoort te zijn voor advies en beslissing over vrijlating van tbs-ers na hun behandeltraject.
  
  Zie verder:

  Recidive van Tbs'ers:

  waar ligt de sleutel?

  (1974-2006) }
  


(9) Psychologie.


Waarom logica in de psychologie?



Er zijn een aantal redenen waarom ik denk dat logica in de psychologie belangrijk is:

•
(1) Heldere visie, samenhangend mensbeeld.



Het vakgebied van de psychologie wordt gekenmerkt door een onafzienbare hoeveelheid stromingen, theorieën, hypothesen en methoden. Die kunnen onderling zeer uiteen lopen en zijn zelfs vaak onverenigbaar met elkaar of met gegevens uit andere wetenschapsgebieden. Bovendien ontbreekt een algemeen aanvaarde, exacte standaard om in deze wirwar wegwijs te worden.
De mensen die een beroep op psychologen doen voelen zich vaak juist 'versnipperd', en willen zich 'heel' voelen.
Het is dan handig als psychologen, zelf wel een samenhangend mensbeeld hebben, dat ook een stevige grond heeft in beproefde kennis. Dit kan worden samengesteld door middel van scherpe logische analyse en selectie.


•
(2) Snel en accuraat oordelen over nieuwe situaties.



De praktijk vraagt geregeld om alert en adequaat reageren op specifieke situaties, vanuit gedegen oordeelsvorming on the spot, ad hoc, real-time.
Met behulp van logica leer je snel en zuiver combineren van complexe gegevens, en daaruit afleiden van heldere en betrouwbare conclusies. Dat is handiger - en realistischer - dan afhankelijk zijn van algemene theorieën, gestandaardiseerde denkbeelden of stereotype denkbeelden over menselijk gedrag.


•
(3) Behalen van resultaat.



Het optimaliseren van het praktijkwerk - met name het oplossen van problemen en het realiseren van positieve resultaten - is mogelijk door 'de drie D's': doelgerichtheid, doelmatigheid en doeltreffendheid.
Dat vraagt om adequate analyse en herordening van oorzaken en gevolgen,
doelen en middelen, en opties en effecten.


•
(4) Werken met niet-waarneembare 'grondstoffen'.



Psychologen moeten kunnen werken met niet-waarneembare, subjectieve variabelen - zoals inhoud en kwaliteit van bewustzijn, beleving, keuzevrijheid en zelfsturing.
Dit kan op realistische wijze op grond van accurate interpretatie van waarnemingsgegevens over menselijk gedrag.


•
(5) Inzicht in complexe interacties van factoren.



Vlot, inzichtelijk en trefzeker kunnen inspelen op de complexe systematiek van het menselijk functioneren, is een steeds terugkerende uitdaging.
Belangrijk daarbij is helder inzicht in de samenhang en wisselwerking tussen talrijke factoren van uiteenlopende aard: zoals materiële en sociale omgeving, lichamelijke toestand, aangeboren tendenties, subjectieve perceptie, geheugeninhoud, onbewuste bewerkingsprocessen, emotie, seksualiteit en motoriek.


•
(6) Toepassen van oorzaak-gevolg verbanden.



Bij vrijwel elke stap in psychologisch werk is het van belang om op correcte manier causale relaties toe te passen:


(I)
Het redeneren van specifiek geval naar algemene regel:


Bijvoorbeeld: het gebruik van observaties en statistiek om algemene regels te toetsen (inductie, externe generalisatie).

Valkuil:
Een algemene regel over een open systeem (zoals de fysische of de psychische wereld) is in principe altijd een gestileerde, feilbare en voorlopige weergave van de werkelijkheid.

Vuistregel:
Beschouw zo'n regel liever als 'ruwe schets' van het afgebeelde gebied, niet als exacte 'kopie'.


(II)
Het toepassen van algemene regel op specifiek geval:


Bijvoorbeeld:

(a) het gebruik van een diagnostisch begrippenkader (zoals de DSM-IV, de ICD-10, of andere systemen) ten behoeve van diagnostiek;
(b) het toepassen van een algemene theorie om een probleem of verschijnsel te verklaren (abductie, etiologie);
(c) het kiezen voor een bepaalde aanpak, methode of oplossing door de effecten te voorspellen (deductie, extrapolatie, predictie, prognose).

Valkuil:
De 'fit' van een algemene regel op incidentele gevallen is nooit honderd procent.

Vuistregel:
Blijf je algemene regels toetsen aan de praktijk. Speur altijd naar de unieke kenmerken van elk ander geval: zoek de uitzondering.


Er is dus inzicht nodig om te kunnen nagaan of in een combinatie van gebeurtenissen een causaal verband schuilgaat.


•
(7) Ziekmakende drogredenen ontkrachten.



In cognitieve therapie draait het om verschil kunnen maken tussen irrationeel of destructief denken en rationeel, constructief denken.
Dit is mogelijk door scherp onderscheid te maken tussen logische correctheid versus drogredenen.


•
(8) Temidden van chaos is logica extra nodig.



Het is handig helderheid en ordening te kunnen brengen in psychologische 'materie' die inhoudelijk niet zelden irrationeel, emotioneel, en soms ronduit bizar van aard is.
Onder het motto: temidden van chaos en emotie is logica extra hard nodig.


•
(9) Heldere communicatie.



Helder en overtuigend naar de buitenwereld kunnen communiceren van bevindingen en adviezen.
Ook dat is mogelijk met behulp van heldere en accurate logica.


•
(10) Ethische informatie.



Het vermijden van onnodige risico's voor de belangen van betrokkenen. Door psychologische oordeelsvorming en argumentatie te voorzien van extra accuratesse, onderbouwing en nuance: dankzij de kracht van de kristalheldere logica.




Zie verder ..




§ Pagina's
Methode 'Resultaatgerichte Psychologie' ^© .

§ Pagina's
Methode 'Praktische Logica' ^© .

§ Pagina's
overige onderwerpen (site-map)
.